Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Puławach

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 listopada 2025 roku

Sąd Rejonowy w Puławach I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: Sędzia Sądu Rejonowego Tomasz Włodek

Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Łazińska

po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2025 roku w Puławach

na rozprawie

sprawy z powództwa J. S.

przeciwko Skarbowi Państwa – Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad w W.

o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym

I.  nakazuje uzgodnić treść księgi wieczystej (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Puławach V Wydział Ksiąg Wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanie w dziale I-O tej księgi wieczystej w miejsce działek gruntu o numerach (...) działek gruntu nr (...) obszaru 0,2625 ha i nr (...)obszaru 0,5995 ha położonych w C. gminie Ż. oraz w miejsce działek gruntu o numerach (...) działek gruntu nr (...) obszaru 0,3551 ha i nr (...)obszaru 0,4779 ha położonych w C. gminie Ż. i następnie odłączenie z księgi wieczystej (...) działek gruntu nr (...) obszaru 0,2625ha nr (...)obszaru 0,3551 ha położonych w C. gminie Ż., założenie dla nich nowej księgi wieczystej z wpisaniem w dziale II jako właściciela Skarb Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w W. na podstawie decyzji nr (...) wojewody (...) z dnia 24 marca 2017 roku nr (...)o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej;

II.  oddalić wniosek powoda J. S. o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w W. zwrotu kosztów procesu.

Sygnatura akt I C 400/25

UZASADNIENIE

W dniu 10 września 2025 roku J. S. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł pozew przeciwko Skarbowi Państwa-Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad w W. domagając się uzgodnienia treści księgi wieczystej (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Puławach Wydział Ksiąg Wieczystych poprzez nakazanie temu Sądowi wpisania w dziale I-O w miejsce działek (...) działki nr (...) o pow. 0,4779 ha oraz działki (...) o pow. 0,3551 ha, zaś w miejsce działek nr (...) działki nr (...) o pow. 0,5995 ha oraz (...) o pow. 0,2625 ha położonych w miejscowości C., gm. Ż. których właścicielem jest J. S. oraz nakazanie Sadowi odłączenia działki nr (...) o pow. 0,3551 ha oraz (...)o pow. 0,2625 ha położnych w miejscowości C. gm. Ż. z księgi wieczystej (...) której właścicielem jest Skarb Państwa – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad i założenie dla tych działek odrębnej księgi wieczystej. Ponadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu wskazano, że w księdze wieczystej (...) prowadzonej przez Sad Rejonowy w Puławach V Wydział Ksiąg Wieczystych istnieje niezgodność z rzeczywistym stanem prawnym. W tej księdze wieczystej ujawnieniowe są działki numer (...) położnej w miejscowości C. gminie Ż. o łącznej powierzchni 1,58 ha. W akcie notarialnym Rep. A (...) zawarte jest oświadczenie, iż B. S. zgodnie z wpisem w księdze wieczystej (...) jest właścicielem nieruchomości rolnej składające się z działek (...) obszaru 1,58 ha. W 2016 roku działka ewidencyjna o pow. 1,16 ha została podzielona na działki nr (...) o pow. 0,2625 ha i (...)o po. 0,90 ha, zaś działka nr (...) na działki (...) o pow. 0,3551 ha oraz (...) o pow. 0,6540 ha. Podział został zatwierdzony decyzją Wojewody L. nr (...), gdzie jednocześnie działki nr (...) przeszły na własność Skarbu Państwa (...). W wyniku modernizacji ewidencji gruntów z lat 2019-2021 nastąpiła zmiana powierzchni działki (...) na 0,9039 ha. W wyniku badania stanu prawnego nieruchomości ujawnionej w księdze wieczystej (...) działkę nr (...) podzielono na działki nr (...), a działkę nr (...) podzielono na działki nr (...). Podział odzwierciedlał stan prawny ujawniony w księdze wieczystej oraz powstały w wyniku decyzji Wojewody L.. Działka nr (...) o powierzchni 0,2625ha i działka (...) są w posiadaniu Skarbu Państwa (...) a działki gruntu nr (...) w posiadaniu J. S. (pozew k. 4-9).

W odpowiedzi na pozew z dnia 27 października 2025 roku (data nadania) strona pozwana nie sprzeciwiła się roszczeniu powód i uznała powództwo co do zasady w całości. Jednocześnie wniosła o orzeczenie w wyroku nakazu odłączenia z księgi wieczystej (...) działki gruntu nr (...) o pow. 0,3551 ha i numer (...)o pow. 0,2625 ha położnych w miejscowości C. gminie Ż. które stanowią własność pozwanego i wpisania (dołączenia) ich do księgi wieczystej (...). Ponadto zażądała oddalenia wniosku powoda o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu w tym kosztów przestępstwa procesowego według norm przepisanych z uwagi na fakt, że poważny nie ponosi winy za zaistniałą sytuację w sprawie niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. W uzasadnieniu strona pozwana wskazała, że stanowisko powoda jest zasadne. Pozwany jest zarządcą drogi ekspresowej (...) i nabył na podstawie decyzji Wojewody L. z dnia 24 marca 2017 roku własność działek nr (...) o pow. 0,2625 ha i nr (...)o pow. 0,3551 ha położonych w C. powstałych z podziału działek nr (...) zatwierdzonego tą decyzją. Z uwagi na brak wiedzy w tym zakresie pozwany nie mógł się wypowiedzieć co do prawdziwości okoliczności przytoczonych w pozwie, a dotyczących tego jakim działkom ujawnionym wcześniej w ewidencji gruntów odpowiadają działki aktualnie oznaczone numerami (...)Pozwany wskazał, że wnioskował zarówno o sprostowanie oznaczenia nieruchomości wskazane w pozwie jak i o odłączenie należących do niego nieruchomości z księgi wieczystej (...), ale Sąd Rejonowy w Puławach V Wydział Ksiąg Wieczystych oddalił te wnioski (odpowiedź na pozew k. 49-50).

Na rozprawie w dniu 28 listopada 2025 roku pełnomocnik powoda poparł powództwo wnosząc i wywodząc jak w pozwie (protokół k. 58).

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

Sąd Rejonowy w Puławach V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...) dla nieruchomości położonej w C. gminie Ż. oznaczonej jako działki gruntu numer (...) o powierzchni 1,58 ha. W dziale II jako właściciel wpisany jest J. S. syn Z. i J. na podstawie umowy darowizny z dnia 02 lipca 1980 roku. Działy III i IV tej księgi wieczystej wpisów nie zawierają.

dowody: wydruk treści księgi wieczystej (...) k. 13-20, treść księgi (...)– Centralna Informacja Ksiąg Wieczystych –https://przegladarka-ekw.ms.gov.pl/

Ostateczną decyzją nr (...) o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej znak (...) z dnia 24 marca 2017 roku Wojewoda L. zatwierdził m.in. podział nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym nr 3 – C. stanowiącej działkę gruntu nr (...) o pow. 0,16 ha na działki gruntu nr (...) o pow. 0,2625 ha i (...) o pow. 0,90 ha oraz działkę gruntu nr (...) o pow. 1,00 ha na działki gruntu nr (...) opow. 0,3551 ha i (...)o pow. 0,6540 ha. Na mocy tej decyzji zgodnie z art. 12 ust. 4 ppkt. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych działki nr (...) położone w obrębie nr 3 C., gminie Ż. stały się własnością Skarbu Państwa reprezentowanego przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad.

dowód: decyzja Wojewody L. nr 2/17 o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej znak (...) z dnia 24 marca 2017 roku k.25-51.

Postanowieniem z dnia 21 marca 2019 roku wydanym w sprawie (...) Referendarz Sądowy Sadu Rejonowego w Puławach V Wydziału Ksiąg Wieczystych oddalił wniosek Skarbu Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad o sprostowanie oznaczenia nieruchomości w dziale I księgi wieczystej (...) i ujawnienie w tej księdze działek nr (...) w miejsce dotychczas wpisanych.

Postanowieniem z dnia 21 marca 2019 roku wydanym w sprawie (...) Referendarz Sądowy Sadu Rejonowego w Puławach V Wydziału Ksiąg Wieczystych oddalił wniosek Skarbu Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad o odłączenie z księgi wieczystej (...) części nieruchomości stanowiącej działki gruntu nr (...) i dołączenie jej do księgi wieczystej (...) i wpis własności.

dowody: postanowienie k. 53, postanowienie k.54

Operatem technicznym nr P. (...) (...) z dnia 04 marca 2025 roku opracowania stanu prawnego działki nr (...) na podstawie rejestrów ewidencji gruntów oraz map ewidencji gruntów i dokumentów z akt księgi wieczystej nr (...) usłano, że nieruchomość ujawniona w księdze wieczystej (...), gdzie są wykazane działki nr (...) oraz działka nr (...), wpisana w akcie własności ziemi (...)wydanego na rzecz B. i W. małż. S. i opisana wraz z pozostałymi działkami na wyrysie z dnia 25.04.1980r. stanowiącymi podstawę wpisu ww. księgi wieczystej, o łącznej powierzchni 1,58ha (obecnie właściciel J. S. na podstawie aktu notarialnego Rep. A Nr (...)) odpowiadają części działek nr (...) powstałych w toku prac odnowienia gruntów z 1983 roku. W roku 1983 do nowych działek numer (...) włączono działki pierwotne numer (...) J. S. oraz działki numer (...) T. i K. małż. S. dla których był wydany akt własności ziemi (...) z dnia 21 lutego 1976 roku. W 2016 roku działka (...) o pow. 1,16 ha została podzielona na działki nr (...) o pow. 0,2625 ha i (...)o pow. 0,90 ha. Natomiast działka nr (...) o pow. 1,00 ha została podzielona na działki nr (...) o pow. 0,3551 ha i (...) o pow. 0,6540 ha – operat techniczny P. (...).2016. (...).W toku opracowania badania stanu prawnego działki numer (...) wykonano podział celem wydzielenia części, która jest ujawniona w księdze wieczystej (...) na rzecz J. S. i części, która jest własnością T. i K. S. na podstawie aktu własności ziemi numer (...). Działkę nr (...) podzielono na działki nr (...), a działkę nr (...) podzielono na działki nr (...), które odpowiednio odpowiadają stanowi prawnemu ujawnionemu w akcie własności ziemi (...) oraz księdze wieczystej (...). Działka numer (...) o pow. 0,3044 ha oraz działka (...) o pow. 0,1761 odpowiada działce nr (...) i części działek nr (...) na które wydano akt własności ziemi (...) Działka nr (...) o pow. 0,5995 ha oraz działka nr (...) o pow. 0,4779 ha odpowiadają działkom nr (...) i części działek nr (...) ujawnionych w księdze wieczystej (...). Działce nr (...) o pow. 0,2625 ha przejętej decyzją Wojewody L. nr (...) odpowiada część działki nr (...) objętej aktem własności ziemi (...) na rzecz T. i K. małż. S. oraz część działek nr (...) J. S. ujawnionych w księdze wieczystej (...). Działce nr (...) o pow. 0,3551 ha przejętej decyzją Wojewody L. nr (...) odpowiada część działki nr (...) objętej aktem własności ziemi (...)na rzecz T. i K. małż. S. oraz część działek nr (...) J. S. ujawnionych w księdze wieczystej (...)

(dowody: operat techniczny k. 52, wypis z rejestru gruntów k. 23 wyrys z mapy ewidencyjnej k. 24, wypis z rejestru gruntów k. 46 wyrys z mapy ewidencyjnej k. 47 )

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym na podstawie uznanych za wiarygodne, dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Prawdziwość i rzetelność sporządzenia ww. dokumentów nie budziła wątpliwości Sądu, nie została również skutecznie zakwestionowana przez strony procesu. W większości były to dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania stanowiące dowód tego co zostało w nich urzędowo zaświadczone.

Dodatkowo, treść art. 249 i 250 k.p.c. umożliwia posługiwanie się odpisami dokumentów w postępowaniu przed sądem. Zdaniem Sądu dowodem, może być m.in. uszkodzony dokument, o ile pomimo zniszczeń widoczna jest istotna część jego treści. W ocenie Sądu analogicznie należy traktować dokument zanonimizowany. Mimo, że nie jest kompletny, to w dalszym ciągu może być nośnikiem informacji istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Jego wiarygodność należy ocenić w oparciu o całokształt materiału dowodowego w sprawie.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznając, że wskazane powyżej dokumenty znajdujące się w aktach sprawy są wiarygodnymi nośnikami istotnych do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie informacji, poczynił na ich podstawie wiążące ustalenia faktyczne.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Powództwo należało uznać jako zasadne i zasługujące na uwzględnienie w zakresie żądania głównego.

Zgodnie z treścią przepisu art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 06 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece (Tj. Dz.U. z 2023r. poz. 1984) w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. W tym miejscu należy zaznaczyć a, że celem przepisu art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece jest przyznanie ochrony procesowej osobie, której interesy mogą być naruszone w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Na podstawie tegoż przepisu ochrona przysługuje osobie, której prawo nie jest wpisane w księdze wieczystej lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia. Powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie jest szczególnym rodzajem powództwa o ustalenie, ale powództwem służącym zaspokojeniu roszczenia typu rzeczowego, przy pomocy którego powód domaga się nie tylko ustalenia prawa lub stosunku prawnego, lecz także wydania orzeczenia zastępującego oświadczenie woli osoby wpisanej do księgi wieczystej, które by prowadziło do usunięcia wpisu jej prawa i zastąpienia go wpisem obrazującym stan prawny nieruchomości aktualny na datę zamknięcia rozprawy. Celem tego powództwa zatem jest ustalenie i ujawnienie w księdze wieczystej prawa osoby zainteresowanej, przy jednoczesnym ustaleniu braku podstaw do utrzymania w mocy istniejącego wpisu. Chodzi o to, aby wpisy w księgach wieczystych odzwierciedlały prawdziwy i aktualny stan prawny danej nieruchomości. W tego typu sprawie konieczny jest zatem udział osób uprawnionych do złożenia wniosku o dokonanie wpisu w księdze wieczystej oraz innych, których prawa mogą być tym wpisem dotknięte. Podkreślić również należy to, że zgodnie z dominującą linią orzecznictwa Sądu Najwyższego, usunięcie rozbieżności między stanem nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej i jej rzeczywistym stanem prawnym jest dopuszczalne tylko na drodze powództwa z art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Powództwo to ma złożony charakter, bo chociaż w jego konstrukcji dominują elementy decydujące o zakwalifikowaniu go do powództw zmierzających do ustalenia prawa, to jednak pozwala ono uprawnionemu na doprowadzenie do ujawnienia ustalonego prawa w księdze wieczystej, przez co osiąga on ochronę prawną nie tylko w relacji z przeciwnikiem sporu, lecz w relacji z wszystkimi uczestnikami obrotu, w stosunku do których może powoływać się na treść księgi wieczystej i domniemanie z art. 3 u.k.w.h. Przy tym należy pamiętać, że powództwo przewidziane w art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece nie jest szczególnym rodzajem powództwa o ustalenie, ale powództwem służącym zaspokojeniu roszczenia typu rzeczowego (actio in rem), za pomocą którego powód domaga się, nie tylko ustalenia prawa lub stosunku prawnego lecz także wydania orzeczenia zastępującego oświadczenie woli osoby błędnie wpisanej do księgi wieczystej. Wpis do księgi wieczystej jest orzeczeniem sądu. Prawomocny wpis, jak każde prawomocne orzeczenie, wiąże inne sądy i nie może być obalone w innym postępowaniu jako przesłanka rozstrzygnięcia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2011 r., I CSK 340/10, Lex nr 785271). Przepis art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wyraża zasadę jawności materialnej, która polega na tym, że księga wieczysta ujawnia stan prawny nieruchomości, dla której jest prowadzona. Konsekwencją tej zasady są dwa domniemania. Domniemanie wiarygodności ksiąg wieczystych, polegające na tym, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym oraz domniemanie nieistnienia praw wykreślonych z księgi wieczystej. Z tej zasady nie należy wyprowadzać wniosku, że w wyniku wykreślenia prawa wpisane do księgi wieczystej wygasły albo były wpisane bez podstawy prawnej – konsekwencją tego domniemania jest uznanie, że prawa te w ogóle nie powstały.

W niniejszej sprawie J. S. był w pełni legitymowany do wystąpienia przeciwko Skarbowi Państwa-Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad w W. z powództwem o uzgodnienie treści prawa własności ujawnionego w księdze wieczystej (...). W pozwie omyłkowo określono „statio fisci” tj. organ reprezentujący Skarb Państwa jako Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. Podstawą faktyczną powództwa, co istotne niekwestionowaną przez strony oraz mającą pełną zasadność w opinii Sądu rozpoznającego sprawę, była rozbieżność dotycząca aktualnego oznaczenia nieruchomości w ewidencji gruntów z oznaczeniem nieruchomości ujawnionym w przedmiotowej księdze wieczystej. Niezgodność ta co jest istotne dla sporu nie ograniczała się jedynie do oznaczenia geodezyjnego nieruchomości, lecz również determinowała niewłaściwie uregulowany stan prawny nieruchomości w księdze wieczystej. Powód bowiem nie posiadał tytułu własności co do całości nieruchomości ujętej w księdze wieczystej (...). Przedstawione dowody w sprawie w postaci dokumentów geodezyjnych, a zwłaszcza operatu technicznego będącego podstawą ujawnienia nowego stanu w ewidencji gruntów, których wartość nie była podważana przez strony oraz którym Sąd dał w pełni wiarę jednoznacznie świadczyły o tym, że działkom gruntu położonym w C. gminie Ż. o numerach (...) odpowiadają działki obecnie (...)obszaru 0,2625 ha i nr (...) obszaru 0,5995 ha zaś działkom o numerach (...) odpowiadają obecnie działki gruntu nr (...) obszaru 0,3551 ha i nr (...) obszaru 0,4779 ha. Ponadto również bezspornym jest fakt, że działki gruntu nr (...) obszaru 0,2625 ha i (...) obszaru 0,3551 ha na mocy decyzji Wojewody L. nr (...) o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej znak (...) z dnia 24 marca 2017 roku stały się własnością Skarbu Państwa. Samo powództwo zostało ponadto uznane przez stronę pozwaną.

W konsekwencji tych ustaleń Sąd nakazał uzgodnić treść księgi wieczystej (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Puławach V Wydział Ksiąg Wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanie w dziale I-O tej księgi wieczystej w miejsce działek gruntu o numerach (...) działek gruntu nr (...) obszaru 0,2625 ha i nr (...) obszaru 0,5995 ha położonych w C. gminie Ż. oraz w miejsce działek gruntu o numerach (...) działek gruntu nr (...) obszaru 0,3551 ha i nr (...)obszaru 0,4779 ha położonych w C. gminie Ż. i następnie odłączenie z księgi wieczystej (...) działek gruntu nr (...) obszaru 0,2625ha nr (...) obszaru 0,3551 ha położonych w C. gminie Ż., założenie dla nich nowej księgi wieczystej z wpisaniem w dziale II jako właściciela Skarb Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w W. na podstawie decyzji nr (...) wojewody (...) z dnia 24 marca 2017 roku nr (...) o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej;

W zakresie żądania pozwanego dotyczącego nakazania odłączenia tej części nieruchomości z księgi wieczystej (...) i dołączenia jej do księgi wieczystej (...) Sąd uznał, że wydanie takiego rozstrzygnięcia wykracza poza ramy powództwa jak i nie jest przedmiotem sporu. Zgodnie z treścią art. 21 ustawy o księgach wieczystych i hipotece właściciel kilku nieruchomości stanowiących całość gospodarcza lub graniczących ze sobą może żądać połącznia ich w księdze wieczystej w jedną nieruchomość. Zatem z taką inicjatywą może wystąpić pozwany po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku składając stosowny wniosek wieczystoksięgowy.

Orzeczenie o kosztach procesy oparto na treści przepisu 102 k.p.c. Przepis ten mówi, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może nie obciążyć strony przegrywającej obowiązkiem zwrotu kosztów procesu stronie przeciwnej. Trzeba zauważyć, że stan niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie powstał w wyniku działań pozwanego. Co więcej to pozwany wykazał inicjatywę w „uporządkowaniu” stanu prawnego w księdze wieczystej (...) składając wnioski o sprostowanie oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej oraz o odłączenie należącej do niego części nieruchomości z tej księgi wieczystej. Stąd też należało przyjąć, że nastąpił szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu przepisu art. 102 k.p.c.

Sygn. akt I C 400/25

ZARZĄDZENIE

(...)

Sędzia Sądu Rejonowego

Tomasz Włodek